Archief /

13 januari 2009

Nieuwsbrief 2002 Nr 1

Hierbij ontvangt u de derde nieuwsbrief van de werkgroep Visuele Cultuur van het Huizinga Instituut, waarin wij leden van de werkgroep en andere belangstellenden willen informeren over de activiteiten op het gebied van visuele cultuur. Berichten voor deze nieuwsbrief kunt u doorgeven aan Julia Noordegraaf, secretaris van de werkgroep (j.noordegraaf@fhk.eur.nl, postadres in de adressenlijst onderaan deze nieuwsbrief).

De stuurgroep: Herman Roodenburg, Bart Ramakers, Ernst van den Boogaart, Arno Witte en Julia Noordegraaf.

Projecten

Exotisme

Symposium “The exotic imagined: Netherlandish images of peasants and non-European peoples, 1500-1900”

Op vrijdag 21 juni komen de (meeste) auteurs bijeen voor het aanstaande themanummer van het Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, dat aan bovenstaand thema gewijd is. Hoewel het in principe om een besloten symposium gaat, is een klein aantal geïnteresseerden van harte welkom. Voor nadere informatie kunt u terecht bij Herman Roodenburg (tel. 020 462 85 49 of herman.roodenburg@meertens.knaw.nl).

Kunst en Politiek

Na de eerste, succesvolle bijeenkomst van de projectgroep Kunst en Politiek op 12 oktober vorig jaar, worden nu plannen gemaakt voor een tweede bijeenkomst. Wie meer informatie wil over de opzet van de projectgroep kan contact opnemen met Joes Segal, tel. 020 620 75 24, e-mail joes@segalbijvoet.demon.nl.

Mediarevoluties

Tijdens de najaarsbijeenkomst van de werkgroep op 7 december 2001 vond een eerste verkenning plaats van het thema Mediarevoluties, zie het verslag elders in de nieuwsbrief. In samenwerking met de werkgroep De Negentiende Eeuw organiseren we op 22 en 23 november 2002 een symposium waarbij wordt onderzocht wat de komst van nieuwe, visuele media betekende voor het aanzien van de negentiende eeuw. Gastspreker is Vanessa Schwartz. Hierbij de call for papers.

“Het karakter van de visuele cultuur in de negentiende eeuw”

De Werkgroep Negentiende Eeuw zal in samenwerking met de werkgroep Visuele Cultuur van het Huizinga Instituut op 22 en 23 november 2002 in Amsterdam een tweedaags symposium houden, gewijd aan het karakter van de visuele cultuur in de negentiende eeuw. De keynote lecture op 23 november wordt gehouden door Vanessa Schwarz (University of Southern California), auteur van Spectacular Realities. Early Mass Culture in Fin-de-Siècle Paris, Berkeley 1998. De Werkgroep doet hierbij een oproep aan een ieder die in de breedste zin dit onderwerp onderzoekt, abstracts in te dienen voor een presentatie tijdens dit symposium.
In de negentiende eeuw zorgden tal van technische innovaties voor een nieuw medialandschap. De nieuwe media gaven antwoord op een groeiende vraag naar informatie over de natuur, de cultuur en de geschiedenis en wakkerden tegelijk nieuw onderzoek aan. De fascinatie met het zien en de zichtbare werkelijkheid blijkt uit de toenmalige filosofie en fysiologie, in nauwe relatie met de ontwikkelingen in de beeldende kunsten.
Ook de plaatsen waar men langs visuele weg kennis op kon doen, veranderden van aard en omvang: het panorama, het museum, het warenhuis, de wereldtentoonstelling. Deze plaatsen werden letterlijk zichtbaarder als gevolg van nieuwe verlichtingsmogelijkheden. Met de komst van het gaslicht, later elektriciteit, veranderden tevens het straatbeeld en het straatleven en binnenshuis leidde komst van het gas- en elektrisch licht tot nieuwe vormen van huiselijkheid en leescultuur.
Nieuwe vervoersmogelijkheden en het toerisme brachten wat eerst louter via afbeeldingen te zien was, letterlijk onder handbereik en zorgden op hun beurt voor een nieuwe vloed van beelden.
Tijdens het symposium zal gepoogd worden antwoord te geven op de vragen welke veranderingen de visuele cultuur in de periode 1800-1900 doormaakte en in welke mate de visuele cultuur van de negentiende eeuw verschilt van die van de eeuw daarvoor en de eeuw daarna. Andere vragen zijn die over de verspreiding en toegankelijkheid van de toenmalige visuele informatie, alsmede die naar de waardering van het visuele door de negentiende-eeuwers zelf.

Opgaven (maximaal 250 woorden) bij Marlite Halbertsma, secretaris van de Werkgroep De Negentiende Eeuw, halbertsma@fhk.eur.nl of bij Julia Noordegraaf, j.noordegraaf@fhk.eur.nl, voor 15 april 2002.

Bijeenkomsten werkgroep

Op 7 december 2001 vond de najaarsbijeenkomst van de werkgroep plaats, met als thema ‘Mediarevoluties’. De centrale vraag van deze bijeenkomst was wat de gevolgen waren van de komst van nieuwe media voor de visuele cultuur in verschillende perioden: van de boekdrukkunst tot het internet. Vanwege ziekte kwam de lezing van Ineke Schwartz te vervallen.

Ernst van den Boogaart opende de dag met een bespreking van Michael Giesecke’s Der Buchdruck in der frühen Neuzeit (1998). Volgens Giesecke is in de anderhalve eeuw na de uitvinding van de boekdrukkunst de basis gelegd voor onze moderne cultuur. De boekdrukkunst heeft in Giesecke’s ogen een rol gespeeld bij de natievorming, bij de rationalisering van de mens- en natuurwetenschappen en bij de secularisatie. Van den Boogaart legde uit dat de term ‘mediarevolutie’ een beetje misleidend is bij Giesecke; die gaat er namelijk van uit dat er vele, gelaagde communicatiesystemen bestaan waarbij het belang dat aan een van die systemen gehecht wordt per periode kan variëren. Het is dus niet zo dat het ene communicatiesysteem een ander compleet verdringt of vervangt; naast de schriftelijke traditie is bijvoorbeeld altijd de orale traditie blijven bestaan.
Frans Janssen ging in zijn lezing in op het betoog van Giesecke. De stelling van Giesecke, zei Frans Janssen, is dat we na de eerste mediarevolutie, ingezet met de komst van de boekdrukkunst, nu de tweede mediarevolutie doormaken met de overgang van het gedrukte boek naar digitale media. Janssen is het hier pertinent mee oneens. De werkelijke revolutie in het schrift ligt volgens hem in de 2e en 3e eeuw, als de boekrol wordt vervangen door de codexvorm van het boek zoals we dat vandaag nog kennen. Janssen betoogde verder dat het handschrift tot het einde van de 16e eeuw is blijven bestaan, als een presentatie van de auteur naar de buitenwereld, die gelijkwaardig was aan het gedrukte boek. Bovendien benadrukte hij dat gedrukte boeken over het algemeen dezelfde functie dienden als hun handgeschreven voorgangers en dat beide naast elkaar werden bestudeerd.
Julia Noordegraaf besprak vervolgens Jonathan Crary’s Techniques of the observer (1990) en Vanessa Schwartz’ Spectacular realities (1998). Crary situeert het ontstaan van de moderne, visuele cultuur in tegenstelling tot Giesecke pas rond 1800. Aan de hand van theoretische geschriften over waarneming betoogt Crary dat het moderne ‘zien’ rond 1800 een subjectief karakter kreeg. Omdat Crary zich baseert op theoretische teksten, ziet hij de visuele media zelf als resultaat van een nieuwe manier van waarnemen. Hiermee heeft zijn boek een tamelijk deterministisch karakter. Vanessa Schwartz baseert haar betoog over het ontstaan van de moderne beeldcultuur daarentegen op concrete personen en plaatsen in het Parijs van de late negentiende eeuw. Zij laat zien hoe de geïllustreerde, populaire pers, het mortuarium, het wassenbeeldenmuseum en de verschillende ‘rama’s’ samenwerkten in het creëren van een gemeenschappelijk beleefde, ‘spectaculaire’ cultuur, waarvan de komst van de film een logisch uitvloeisel is.
Annemieke Hoogenboom vroeg zich vervolgens af in hoeverre de door Noordegraaf besproken theoretische benaderingen van de beeldcultuur van de negentiende eeuw te herkennen zijn in het getekende dagboek van Christiaan Andriessen. Hoogenboom stelde vast dat het dagboek van Andriessen in ieder geval getuigt van de subjectivering van de waarneming die Crary beschrijft; bepaalde tekeningen uit het dagboek laten zien dat Andriessen vrij kiest welke onderwerpen hij afbeeldt en op welke manier hij dat doet. Hiermee verlaat hij de conventies voor het representeren die in de 18e eeuw nog gangbaar waren. Overigens tekende ze hier wel bij aan dat een getekend dagboek natuurlijk een andere, veel vrijere uitingsvorm is dan de officiële schilderijen in opdracht die Andriessen ook maakte en die veel klassieker zijn uitgevoerd.
Robert Verhoogt ging in zijn lezing in op de opkomst en ontwikkeling van de lithografie als nieuw, grafisch medium in de negentiende eeuw. Verhoogt liet zien hoe de lithografie werd gebruikt om bijvoorbeeld het gehele Franse landschap in beeld te brengen. Hij benadrukte verder de reproductiefunctie van de lithografie, die aan het einde van de negentiende eeuw werd overgenomen door de fotografie. De litho kreeg daarna de status van autonoom kunstwerk. Sven Lütticken relativeerde in zijn reactie het beeld dat de lithografie de prentkunst zou hebben verdrongen, waarna de fotografie vervolgens de lithografie zou hebben verdrongen. Hij noemde het nieuwe boek van Stephen Bann (zie de vorige nieuwsbrief onder ‘Literatuur’), waarin Bann laat zien dat gedurende de negentiende eeuw de prentkunst, de lithografie en de fotografie naast elkaar bestonden en vaak dezelfde functies vervulden.
Andreas Blühm stelde in zijn lezing, die de vorm had van een tweegesprek met referent Daniel Erasmus, dat de fotografie in feite helemaal geen medium is; laat staan dat het een revolutie ontketend heeft. Foto-grafie is ‘schrijven met licht’; de foto wordt pas een medium als deze wordt afgedrukt. Nieuwe ontwikkelingen als de telegraaf, de lift etc. zijn in feite slechts middelen om de bestaande communicatie te versnellen of te verbeteren. De echte revolutie zit hem volgens Erasmus in de industriële revolutie, die aan de basis ligt van het ontstaan van de sterk geïndividualiseerde maatschappij.
De meeste sprekers benadrukten dat de komst van nieuwe, visuele media meestal geen breuk betekende met de voorgaande periode. De belangrijkste conclusie van de bijeenkomst was dan ook dat de komst van nieuwe media niet als ‘revolutie’ getypeerd moet worden. De aandacht zou veel meer gericht moeten zijn op de functies waar de media voor worden ingezet (dan blijken oude en nieuwe media vaak lang voor dezelfde functies te worden ingezet, zoals de prentkunst en de lithografie). Onderzoek hiernaar zou wellicht ook meer inzicht kunnen verschaffen in het gebruik van de nieuwe, visuele media en daarmee ook in de behoefte waar ze aan tegemoet komen.

Julia Noordegraaf

De voorjaarsbijeenkomst vindt plaats op vrijdag 14 juni 2002 op een nader bekend te maken locatie in Amsterdam. Deze bijeenkomst is gewijd aan de presentatie van lopend onderzoek van de leden van de werkgroep. Iedereen wordt hierbij van harte uitgenodigd om een presentatie te houden. Reacties graag zo spoedig mogelijk doorgeven aan Julia Noordegraaf, j.noordegraaf@fhk.eur.nl.

De najaarsbijeenkomst van de werkgroep zal dit jaar samenvallen met de bijeenkomst van de werkgroep De Negentiende Eeuw. De bijeenkomst krijgt het karakter van een tweedaags symposium dat wordt gehouden op 22 en 23 november 2002 in Amsterdam en is gewijd aan het karakter van de visuele cultuur in de negentiende eeuw. Zie onder ‘projecten’ voor de call for papers.

(Inter)nationale initiatieven

In deze rubriek willen we u op de hoogte houden van de landelijke initiatieven op het terrein van visuele cultuur. Iedereen wordt uitgenodigd eventuele initiatieven door te geven aan Julia Noordegraaf.

Het European Visual Archive (http://www.eva-eu.org)

“Eén foto kan meer vertellen dan 1000 woorden…”

Het bestuderen van fotocollecties van archieven is een goede manier om naar het verleden te kijken. Helaas zijn dergelijke schatten van informatie slecht ontsloten en dus moeilijk te raadplegen. Het European Visual Archive biedt via internet ongeveer 20.000 foto’s aan. Deze komen uit twee grote Europese archieven. Op de site kan gezocht worden naar foto’s en tevens kunnen bestellingen voor reproducties geplaatst worden.
Meer dan ander halve eeuw fotografie heeft vele (historische) collecties opgeleverd. Er zijn dan ook miljoenen foto’s die nog door het publiek ontdekt moeten worden. Het EVA-project behelst alle fasen van het digitaliseren en het ontsluiten via internet van fotoarchieven.
EVA is via internet te bereiken en het is voor archieven en andere instellingen die fotocollecties hebben mogelijk zich bij EVA aan te sluiten. Van over de gehele wereld is het dan voor bezoekers mogelijk om de collectie te bezichtigen. Informatie over het systeem kan gevonden worden op de website (http://www.eva-eu.org).
EVA is een project van het INFO2000 initiatief dat gefinancierd is door de Europese Commissie. Het project liep van december 1998 tot februari 2001. Het project is succesvol afgerond, maar dat betekende geenszins het einde van EVA. In tegendeel; EVA zal verder ontwikkeld en uitgebreid worden.
Zes partner vanuit drie EU-landen hebben meegewerkt aan EVA:
- European Commision on Preservation and Access (ECPA), Amsterdam
- London Metropolitan Archives, London
- Nederlands Instituut voor Wetenschappelijke Informatiediensten (NIWI-KNAW), Amsterdam
- SailLabs, München
- Stadsarchief, Antwerpen
- Telepolis, Antwerpen

Het adres (URL) van de website is: http://www.eva-eu.org
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Douwe.Zeldenrust@niwi.knaw.nl of Rene.van.Horik@niwi.knaw.nl

Mediageschiedenis & -Theorie Seminar, Universiteit Utrecht

Het seminar van Mediageschiedenis en –theorie is dit jaar gewijd aan het thema ‘visuele cultuur’. De eerstvolgende bijeenkomst vindt plaats op vrijdag 5 april met een presentatie van Bas Agterberg. Verder staat nog op het programma:
26 april Amateur film and visual culture (Martina Roepke)
31 mei About Hooper-Greenhill's "Museums and the Interpretation of Visual Culture" (2000) (Bregtje Lameris)
28 juni Colonial film and visual culturev(Wolfgang Fuhrmann)
26 juni Evaluation, discussion: concluding session

Voor meer informatie kunt u bellen of mailen naar:
Nanna Verhoeff: 030 253 63 99 / Nanna.Verhoeff@let.uu.nl
Bregtje Lameris: 030 253 65 93 / Bregtje.Lameris@let.uu.nl

Vereniging Geschiedenis, Beeld en Geluid

De Vereniging Geschiedenis, Beeld en Geluid houdt zich bezig met de relatie tussen audio-visuele media en geschiedenis. De vereniging biedt een forum ter uitwisseling van informatie op dit terrein en maakt zich sterk voor goede en betaalbare toegankelijkheid van audiovisueel bronnenmateriaal voor onderzoekers en docenten. De vereniging betrekt haar leden tevens bij de discussie over archivering en selectie van beeld en geluid.
Twee keer per jaar wordt een congres georganiseerd. Leden van de Vereniging CBG kunnen bijdragen leveren aan het Tijdschrift voor Mediageschiedenis.
Het secretariaat van de Vereniging Geschiedenis, Beeld en Geluid is in handen van David Barnouw, p/a Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, Herengracht 380, 1016 CJ Amsterdam, tel. 020 523 38 00, fax 020 523 38 88, email gbg@riod.nl.

International Association of Word & Image Studies (IAWIS)

IAWIS werd opgericht in 1987 in Amsterdam door een groep wetenschappers die geïnteresseerd was in de vergelijkende studie van tekst en beelden. De vereniging is tweetalig, Engels en Frans, en houdt zich bezig met culturele ontwikkelingen zoals die in een breed scala van disciplines bestudeerd worden. De vereniging is ondergebracht bij de Universiteit Utrecht maar heeft een internationaal secretariaat. Zie voor meer informatie de website: http://www.let.uu.nl/scholar_assocs/I.A.W.I.S./

Nottingham Institute for Research in Visual Culture

De University of Nottingham, UK, kent sinds kort een Institute for Research in Visual Culture. Onder auspiciën van het instituut verzorgt de vakgroep kunstgeschiedenis een MA in Visual Culture:
“The new modular MA in Visual Culture has been launched to introduce students to the new and fast-growing field of Visual Culture, examining the histories, theories and practices of cultural production and consumption of visual images/objects in the contemporary and modern world. Western, and increasingly, global, culture is dominated by the visual image, whether material or virtual, and by visual experience. The new Visual Culture degrees (MA and BA Hons.) provide an exciting interdisciplinary framework within which students may explore this expanding field. The course encourages connections across visual arts, architecture, film, cultural studies and critical theory, cultural geography and history. The MA gives students the opportunity to concentrate on the modern period (post 1750), yet to chose their modules from a range of disciplines in which visual culture is a key research focus. The aim is to provide students with valuable transferable skills and an advanced qualification in the discipline; it gives a rigorous foundation for further study or progression to PhD research.”

Voor meer informatie over de activiteiten van het instituut, zie http://www.nottingham.ac.uk/art-history/news/

Call for papers

Het elektronische tijdschrift Image [&] narrative: online journal of the visual narrative wijdt een themanummer aan mediatheorie

“Medium Theory: A special issue on medium theory is currently being prepared by Michael Boyden, Gert Verschraegen, Jan Van Looy and Michael Schiltz. The editors invite contributions that take up different aspects of medium theory. Submissions should be sent before 30 August 2002 to Michael.Boyden@arts.kuleuven.ac.be.”

Zie verder: http://millennium.arts.kuleuven.ac.be/narrative/index_main.cfm.

Visual Delights 2002

Living Pictures in association with the National Fairground Archive and the University of Teesside will hold a second event examining the use and exploitation of the projected image within the fields of entertainment, education, science and the domestic environment. The three day conference will deal with the differing social, cultural, technological and economic contexts that the printed and projected image occupied in the late Victorian the Edwardian Era. Incorporating both academic and non academic historians, collectors and performers, the conference will attempt to bring the worlds of photography, film and mass visual culture to a wider and more inclusive audience. The conference will be co-hosted by the National Fairground Archive and the University of Teesside, and will take place at the University of Sheffield and the Picturedrome Cinema in Holmfirth between the 12th and 14th of July, 2002.
The first two days of the conference will include screenings from the Desment Collection in the Nederland’s Film Museum, and the world premiere of the newly restored Mitchell and Kenyon films of Yorkshire taken between 1900-1904. This superb and unique collection includes street scenes of Leeds, Sheffield, Bradford and other northern towns, and is now in the British Film Institute. Building on the success of the previous event organised in July 1999, there will be several screenings of archive material and an exhibition of items from important private collections, bookstalls and an ephemera fair. A selection of the papers will be published by Flicks Books who are co-sponsors.

Bamforth day

As a conclusion to the conference there will be a day devoted to the Bamforth Company who were the premier producers of magic lantern slides and equipment in the 19th century, and the leading manufacturers of postcards from the 1900s onwards. The Bamforth Company also produced films between 1900 and 1913. The aim of the Bamforth Day (to take place on the third day of the conference) will be to examine the history of the company in its local environment and will incorporate an eighty-minute Bamforth Lantern performance conducted by Professor Mervyn Heard. This special performance will showcase Bamforth slides and include lantern effects, song slides and live musical accompaniment. Secondly, a display of original postcards from the Bamforth Collection will be made available free of charge. The day will also include a film performance of Bamforth and other early West Yorkshire films, and presentations on the company and its history. The event will be hosted in the Bamforth cinema ( opened in 1913) with musical accompaniment by a descendent of one of the original Bamforth musicians.

Papers are invited looking at individual and co-media forms, with particular emphasis on performance, audiences and multi-media developments in the late Victorian and Edwardian period.
Enquires/proposals should be addressed to Simon Popple, Media Studies Section, School of Law, Arts and Humanities, The Middlesborough Tower, University of Teesside, Middlesborough TS1 3BA. E-mail simon.popple@tees.ac.uk

Registration Rates
£85 Full registration - inclusive of conference reception, performances and Bamforth Day
£50 Contributors registration - inclusive of conference reception, performances and Bamforth Day
£30 Day registration - does not include admission to reception/performances

Please book via Dr. Vanessa Toulmin, National Fairground Archive, University of Sheffield, Western Bank SHEFFIELD S10 2TN. Direct phone: 0114-273 7231, Fax: 0114-22 27290, E-mail: fairground@sheffield.ac.uk
You are invited to submit a proposal for the Visual Culture Caucus Session for the College Art Association Conference New York, NY, February 19-22, 2003

This, That, and the Other Thing: Objects and Visual Culture

In direct contradiction to the forecasted de-materialization of art, making things has remained integral to the production of even the most conceptual creative work. Moreover, possessions continue to dominate our lives well into what claims to be the information age. The emergence--or consolidation--of visual culture as an interdisciplinary practice makes it possible to discuss mass produced objects in the same conversation with hand-crafted objects and to consider intentional, new production alongside that which occurs through re-use or reconfiguration. Contemporary discourse on things includes artists' elaborations of motive and process, material culture analyses of social context and use value, psychoanalytic discussions of fetish objects, as well as anthropological research on reception and deployment.

This panel invites a consideration of all manner of things: found objects, crafted objects, popular cultural artifacts, props, and sculptures. Examinations of both contemporary and historical relationships to things are encouraged--in part, as a way of understanding the persistent resonance of physical objects.

Send Proposals by May 1, 2002, to:
Sallie McCorkle
Associate Professor, Visual Arts
Area Head, Sculpture
School of Visual Arts
210 Patterson Building
Penn State University
University Park, PA 16802
Office: 814-865-9471
Email: smm11@psu.edu

Queer Visualities: The 1st International Conference on Queer Visual Culture November 14th-16th, 2002

SUNY Stony Brook in Long Island & Manhattan (Conference will be at both locations and accompanied by an art exhibition of the same name at the Stony Brook Art Gallery and a queer video/web/film evening program in Manhattan).
Sponsored by The Humanities Institute at SUNY Stony Brook, co-sponsored the Sexuality Research Fellowship Program of the Social Science Research Council, the Stony Brook Department of Art, and CLAGS. Concluding reception at The New Museum of Contemporary Art.
What do we mean when we say that something looks queer? This conference is an inquiry into the attribution of queerness as frame. Among the questions we want to explore are what happens when we blink between different kinds of seeing queerly: as recognition of something inherent in a work or in its making; as the (sub)cultural construction of an interpretive context around it; as an attribution of authorial intention; or as something entirely separable from authorial intention or even a willful misrecogniton of it? Are there limits to what can be seen as queer and can this form of seeing be taught? What is the political potential of seeing queerly and is it an under-utilized political strategy? How do different cultures and communities – racial, ethnic, classed, gendered, but also regional, national, etc. – see and create queerness differently? Why is the discursive/literary analysis of queerness so widely influential these days while its visualization is still comparatively weak? This conference looks at looking queerly in ways historical and theoretical. Inquiries can be framed in any medium, at any historical moment, across any specific communities.
Please submit a one page abstract and short bio or CV with all your contact information to: Jonathan Katz, Department of Art, SUNY Stony Brook, Stony Brook, New York 11794-5400 or via email to Katzartfag@aol.com. For questions, please call Jonathan Katz 631-632-9692.

Extremely limited funds may be available to offset travel costs. Deadline for submissions is May 1, 2002.

The Humanities Institute at Stony Brook
E4341 Melville Library
SUNY Stony Brook, Stony Brook, NY 11794-3394
Tel 631-632-7765; Fax 631-632-7794
http://www.sunysb.edu/humanities

New Directions in Nineteenth-Century Scholarship

Special Session to be held at the 91st Annual Conference of the College Art Association, New York, February 19-22, 2003. Sponsored by the Association of the Historians of Nineteenth-Century Art.

In the human sciences, the last decade witnessed what has been called the "pictorial turn," a turn that has generated an intense interest in the study of visual culture. This cultural approach assumes that not only images and their meaning(s) are social constructions, but that vision itself is a historically shaped phenomenon. It thus calls for the insertion of the history of art into the broader cultural context of visuality itself. This development has posed new questions for art history, as well as underscored the importance of interdisciplinary approaches. This panel will explore the implications of art history's turn toward visual culture.
The panel will provide an opportunity for recent Ph.D. or Ph.D. candidates to present doctoral dissertation research currently underway or completed within the last two years. Papers are welcome from all areas and theoretical perspectives that examine the problematic of visuality and visual culture in its historical and theoretical dimension.

Mail abstracts and c.v. (in hardcopy) to:
Cordula Grewe,
German Historical Institute,
1607 New Hampshire Avenue,
NW, Washington, DC
20009-2562, USA.

Deadline: May 13, 2002.

Congressen

Vooraankondiging workshop fotografie en industrie op 23 oktober 2002

Naar aanleiding van actuele tentoonstellingen en publicaties over de laureaten van de Erasmusprijs 2002 Bernd & Hilla Becher (Stedelijk Museum en Huis Marseille), over het bedrijfsfotoboek in naoorlogs Nederland (Museum Boijmans van Beuningen) en over industriële fotografie (Nederlands Fotoinstituut, NFI) organiseert de Stichting Praemium Erasmianum in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA) een workshop over documentaire fotografie en de beeldvorming over bedrijven, op 23 oktober 2002. Vanuit historische en eigentijdse perspectieven zullen internationale sprekers zich buigen over de vraag:

“De relatie documentaire fotografie & industrie en het gebruik van fotografie door bedrijven na de Tweede Wereldoorlog: iconografie of ideologie?”

Welke theorievorming is er tot nu toe tot stand gekomen op dit gebied? En welke functie vervult documentaire fotografie over bedrijfsleven en industrie in de naoorlogse visuele cultuur? De bijeenkomst is een verkenning van dit thema en zal wellicht een kritisch licht werpen op strategieën in documentaire fotografie en de rol van fotografen, industriëlen, wetenschappelijk onderzoekers en museumconservatoren in de beeldvorming over bedrijven. Doelstelling van deze workshop is meer draagvlak te creëren in Nederland voor theorievorming en wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de geschiedenis van de fotografie.
De workshop wordt gehouden in oktober 2002, datum en locatie zullen nader bekend gemaakt worden. Gedacht wordt aan de volgende sprekers: Prof. dr Bram Kempers (hoogleraar Kunst- en Cultuurwetenschappen, faculteit der Geesteswetenschappen, Universiteit van Amsterdam); dr Susanne Lange (directeur Photographische Sammlung/ SK Stiftung Kultur, Keulen); dr Mirelle Thijsen (gepromoveerd op het proefschrift Het Nederlandse bedrijfsfotoboek 1945-1965, Universiteit Utrecht 2000); Regis Durand (directeur Centre National de la Photographie CNP, Parijs). De laureaten van de Erasmusprijs 2002 worden uitgenodigd om als co-referenten op te treden.
Doelgroep: academici, kunst- en cultuurhistorici, bedrijfshistorici, beeldend kunstenaars, fotografen, zowel onderzoekers als studenten (maximaal 45 deelnemers). De voertaal is Engels.

Voor verdere informatie: spe@erasmusprijs.org en Mirelle Thijsen. Tel: 020-4194545; fax: 020-4194546; mthijsen@xs4all.nl

Het zesde internationale congres van de IAWIS/AIERTI

Het zesde internationale congres van de IAWIS/AIERTI (International Association of Word and Image Studies/Association Internationale pour l'Etude des Rapports entre Texte et Image) heeft als thema: "Orientations: Word & Image" en wordt gehouden in Hamburg, van 21-27 juli 2002. Voor de Call for Papers, zie http://www.orientations.uni-hamburg.de.

Het jaarlijkse congres van de International Association for Philosophy and Literature

Het jaarlijkse congres van de International Association for Philosophy and Literature vindt volgend jaar plaats in Rotterdam, van 3-8 juni. Het thema is Intermedialities en er is onder andere een sessie over ‘Literary and Visual Representation - And In Between?’ Speciale gasten zijn Peter Greenaway, Luce Irigaray en Jean-Luc Nancy. Voor meer informatie zie http://www.eur.nl/fw/cfk/iapl2002/.

Visual Culture Studies: Theoretical Frameworks and Pedagogy

Het jaarlijkse Cultural Studies congres Crossroads, dit jaar gehouden van 29 juni tot en met 2 juli 2002 in Tampere, Finland, heeft een sessie over Visual Culture Studies. Hierbij de call for papers:

“Visual Culture Studies: Theoretical Frameworks and Pedagogy”

Visual culture studies is a new field for the study of visual images and the social construction of visual experience. This session will seek to examine theoretical frameworks of visual studies and will scrutinize the relation of the latter to cultural studies, art history, film studies, anthropology, and literary theory. It will consider the following questions: What is the social advocacy of the category of art? Is visual studies an "appropriate" expansion of art history or is it something independent of art history and most appropriate for studying technologies of vision related to the digital and virtual era? What is the relation between the postmodern and the "visual turn"? What is the relevance of visual culture to the study of historical art? What are the implications of establishing a new field of research for college and university curriculum and teaching?

Organiser: Margarita Dikovitskaya, Columbia University, 41 Park Terrace West, Apt. F6, 10034 New York, NY, USA. E-mail: md340@hotmail.com

Meer informatie op de website: http://www.crossroads2002.com.

Recensies

In deze rubriek worden nieuwe titels op het terrein van visuele cultuur besproken. Iedereen die een recent gelezen publicatie wil bespreken, kan een recensie van maximaal 450 woorden sturen aan Julia Noordegraaf, j.noordegraaf@fhk.eur.nl.

Recentelijk is het inaugurele nummer van Visual Communication (Sage Publications) verschenen. Het dient als forum voor een breed spectrum aan studies die zich richten op visuele data, dat wil zeggen van artefacten tot non-verbale communicatie. Het spreekt vanzelf dat dit dus ook een interdisciplinaire benadering voorstaat. De reden voor deze nieuwe onderneming is niet, in eerste instantie, een nieuwe benadering, maar een uitbreiding van het bestaande; daarnaast lijkt het de bedoeling om naast de Amerikaanse ook een identificeerbare Britse benadering te plaatsen. Dat blijkt vooral uit de redactionele samenstelling en de uitgever, maar ook uit de inhoud zelf.
In dit eerste nummer zijn artikelen en essays over schijnbaar zeer gevarieerde, maar bij nader inzien duidelijk samenhangende thema's opgenomen. Eén rode lijn is de interactie tussen museale context, de ervaring van het kunstwerk door de beschouwer, en de intenties van de kunstenaar. Dit lijkt een relatief traditionele benadering, maar het tegendeel is waar. Eén opstel beschrijft bijvoorbeeld de samenhang tussen de individuele beschouwer en zijn/haar sociale context bij de ervaring van een interactief kunstwerk. Hierbij sluiten twee recensieessays aan over de nieuwe Tate-Modern en het Science-Museum, beide in Londen. Een tweede artikel gaat in op de wijze waarop kunstenaars met een afwijkende raciale en gender-achtergrond (een afro-amerikaanse vrouw en een Jamaicaanse man) een deel van hun identiteit wel degelijk tot onderwerp van hun werk maken - en daarmee de beschouwer impliciet niet de vrije keus laten. Alhoewel dit interessante kritiek levert op de postmoderne notie dat de auteur 'verdwenen' zou zijn, vormen zowel de beperktheid van het onderzoek, als de veronachtzaming van historische 'beeldvorming' rondom de kunstenaar (die uit de interviews overduidelijk naar voren komt) een hindernis om de 'resultaten' van dit stuk naar een algemener plan te transponeren.
Het tweede zwaartepunt in dit nummer, en ook dat lijkt een afspiegeling te zijn van een redactionele lijn, wordt gevormd door discours en semiotiek; dat wordt hier onderzocht aan de hand van het gebruik van boeken als visuele, en niet slechts tekstuele hulpmiddelen door kinderen, en de wijze waarop een groep jongens 'discours' ontwikkelt aan de hand van de computer en de televisie.
Niet verbazingwekkend in de gekozen benadering is het gewicht van theorie ten opzichte van visuele objecten dan wel waarnemingen, maar het duidelijk aangebrachte onderscheid tussen de twee - de postmoderne notie is hier niet tot het uiterste doorgevoerd - geeft de lezer de mogelijkheid om de toetsing ook zelf te voltrekken. Daarmee bezit Visual Communication een helderheid die andere door jargon overladen voorbeelden soms ontberen. Ondanks de interdisciplinaire benadering blijft de historische component echter helaas onderbelicht, ook als daaraan gerefereerd wordt.

Arno Witte

Literatuur

In deze rubriek worden nieuwe titels op het terrein van visuele cultuur gesignaleerd. Bijdragen kunnen gestuurd worden aan Julia Noordegraaf, j.noordegraaf@fhk.eur.nl.

Er is een nieuw, elektronisch tijdschrift Nineteenth century art worldwide. Het bestrijkt de negentiende-eeuwse visuele cultuur gedurende de "lange negentiende eeuw" en is geïnteresseerd in bijdragen over beeldende kunst buiten van de geijkte landen Frankrijk, Engeland en Duitsland. Een belangrijk interessegebied is de geschiedenis van het tentoonstellingswezen in de negentiende eeuw. Ook auteurs worden "worldwide" gezocht!
Hoofdredacteuren zijn Petra ten Doesschate en Gabriel Weisberg. Het eerste nummer staat, ter kennismaking, gratis op het web:
http://www.19thc-artworldwide.org/

The Journal of Visual Culture is a new international, refereed journal being launched in April 2002 as a site for astute, informative, and dynamic thought on the visual. Visit the Call for Papers website at
http://www.sagepub.co.uk/journals/details/j0376.html

Visual Communication is a new interdisciplinary journal being launched in February 2002 to provide an international forum for the growing body of work in visual communication. The journal will be edited by Theo van Leeuwen, Cardiff University, UK, Carey Jewitt, Institute of Education, UK and Ron Scollon, Georgetown University, USA.
Details and a sample copy of the first issue are available on our website: http://www.sagepub.co.uk/journals/details/j0359.html

Zie de bespreking van dit tijdschrift door Arno Witte elders in deze nieuwsbrief.

Visual Resources
Information for contributors and subscribers can be foundat the Web Site: http://www.gbhap.com/Visual_Resources/

Image [&] narrative: online journal of the visual narrative
Zie onder ‘call for papers’.

Andere titels op het terrein van visuele cultuur:

Barnard, Malcolm, Approaches to understanding visual culture. Houndmills, Basingstoke, Hampshire [etc.]: Palgrave, 2001. ISBN 0-333-77287-3/0-333-77288-1
Burke, Peter, Eyewitnessing: the use of images as historical evidence. Londen: Reaktion Books, 2001. ISBN 1-86189-092-3

Laatste wijziging: 06/ 10/ 2010