Archief /
13 januari 2009
Nieuwsbrief 2002 Nr 2
Najaarsbijeenkomst
In samenwerking met het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie presenteert de Werkgroep op vrijdag 3 december tussen 15.00 en 18.00 uur aan de Herengracht 380 te Amsterdam de lezing: Jews in Popular Caricatures and Pathological Phenomena in Science and Art door historica Dr. Julia Schäfer, (Heinrich Heine Universität Düsseldorf). Julia Schäfer onderzocht voor haar proefschrift de relatie tussen stereotypen van Joden in populaire karikaturen en zogeheten 'constitutional types' zoals beschreven door de Duitse psychiater Ernst Kretschmer. Deze visuele beelden verschaften 'average types' die als collectieve symbolen functioneerden. Schäfer bestudeerde humoristische en medische beelden in relatie tot esthetische theorie, daarbij verwijzend naar physiognomische studies en ‘equilibrium measurements’ om zo de constructie van schoonheid en gezondheid in deze beelden van Joden te onderzoeken.
In haar lezing reconstrueert Schäfer het proces van visualisering van de pathologie in foto’s en tekeningen van patiënten, en vergelijkt deze met karikaturen uit twee satirische bladen uit de Weimar Republiek, 'Der Wahre Jacob' en 'Kikeriki'.
Schäfers hypothese is dat wetenschappelijke en vermeende objectieve beelden overeenkomen met kunstmatige en artistieke beelden door een 'interdiscourse' gebaseerd op een gemeenschappelijke mythe. Hoe dragen medische ‘ikonen’ bij aan het emotionele effect en authenticiteit van stereotype beelden? De lezing wordt ingeleid door Prof.dr. Evelien Gans (NIOD) en gevolgd door een discussie. Een aansluitende borrel geeft gelegenheid tot reflectie. Aanmelding voor de lezing via email: werkgroepvisuelecultuur@hotmail.nl o.v.v.: 'Aanmelding NIOD-lezing 3/12'. Er zijn nog plaatsen beschikbaar.
Voorjaarsbijeenkomst
Op donderdag 20 januari 2005 zal in Amsterdam het congres Dutch Eyes, A Critical History of Photography in the Netherlands plaatsvinden. De Werkgroep Visuele Cultuur levert een bijdrage in de vorm van een workshop, gewijd aan methoden van fotohistorisch onderzoek in Nederland. In de ochtend zullen drie keynote-speakers optreden, te weten Gerard Rooijakkers, Geoffrey Batchen en Stuart Hall. Meer informatie en een programma volgen binnen afzienbare tijd op de website www.visuelecultuur.nl.
Bijeenkomsten werkgroep
De laatste bijeenkomst van de Werkgroep was georganiseerd in samenwerking met de Universiteit Groningen. Thema was “Zien als weten? - Het beeld als bron van kennis”, hetgeen werd uitgewerkt in lezingen over gedrukte media, prentkunst en tentoonstellingen. Deze lezingen gaven aanleiding tot discussies over de rol van beelden in het genereren, representeren en communiceren van kennis.
Personalia
Met ingang van november 2004 heeft Julia Noordegraaf, vanwege haar nieuwe activiteiten voor de onderzoekschool ASCA, haar voorzitterschap van de Werkgroep Visuele Cultuur overgedragen aan Marga Altena. Marga Altena was al enige tijd lid van de stuurgroep, en is recentelijk in Nijmegen gepromoveerd op Visuele strategieën. Foto's en films van fabrieksarbeidsters in Nederland (1890-1919). Wij willen Julia hartelijk bedanken voor haar inspirerende en professionele inzet voor de Werkgroep Visuele Cultuur en hopen haar nog vaak terug te zien op de bijeenkomsten.
Calls for papers
Jacques-Louis David and Visual Culture in the Directory, Consulate, and Empire
Session at ASECS (American Society for Eighteenth Century Studies), Las Vegas, March 31 - April 1, 2005. The later career of Jacques-Louis David and the work of other artists working in the post-revolutionary period has been the subject of increased scholarly inquiry over the past decade, exemplified by the forthcoming exhibition Jacques-Louis David: Empire to Exile, to take place at the J. Paul Getty Museum and the Clark Institute of Art in 2005. This session will showcase recent scholarship on imagery and art-makers from the wake of the Revolution through the inception of the Empire. Papers are encouraged on, but not limited to, the topics of genre painting, costume, portraiture, patronage networks, and especially-given the bicentennial year-on the imagery surrounding the coronation of Napoleon and the establishment of the Empire. For more information: http://asecs.press.jhu.edu/CallforPapers.htm or Jon L. Seydl, Paintings Department, J. Paul Getty Museum, 1100 Getty Center Dr., Suite 1000, Los Angeles, CA 90049, email: jseydl@getty.edu.
Revolutionsmedien – Medienrevolutionen
Interdisziplinäre Tagung Geschichte und Medienwissenschaften an der Universität Konstanz, 25.-27. Mai 2005.
Tagungsleitung: Kay Kirchmann, Rudolf Schlögl, Sven Grampp, Eva Wiebel, Marcus Sandl. Kaum eine historische Figuration verdeutlicht das constitutive Wechselspiel zwischen Historie und Medialität derart eindrücklich wie die neuzeitliche Revolution. Politisch-soziale, wissenschaftliche und kulturelle Umwälzungen in der neuzeitlichen Geschichte lassen sich als komplexe Kommunikationsprozesse beschreiben, in welchen situationsbezogene Wahrnehmungs- und Handlungsordnungen generiert und historischer Sinn prozessiert wurden. Den historisch je virulenten und infrastrukturell etablierten Distributions-, Kommunikations- und Repräsentationsmedien kommt hierbei eine konstitutive Rolle zu, die erst allmählich in das Bewusstsein der historiographischen Forschung zu rücken beginnt. Voor meer informatie, zie Calls for Papers op www.visuelecultuur.nl.
International Association of Word and Image Studies: Elective Affinities
Philadelphia, 23-27 September, 2005.
The title of the conference has been borrowed from Goethe’s 1809 novel Elective Affinities. There, the term “elective affinities” is the subject of an energetic debate. A chemical term that was in currency from the late eighteenth century, in the novel it extends to human relationships, both intimate and political. Since this is a novel that foregrounds “mixed media” such as tableaux vivants (i.e. dramatic performances of artworks) and the picturesque garden, the concept of “elective affinities” also has profound implications for the relationship between words and images. Like the alkalis and acids of which Goethe’s characters speak, words and images, though apparently opposed, may have a remarkable affinity for one another. At the same time, as one of the protagonists objects, such affinities are problematic, and “are only really interesting when they bring about separations.” The conference seeks – in the spirit of Goethe’s allusive discussion – to explore word/image interactions in literature and visual arts from a broad historical perspective, and also as they extend to fields as diverse as Political Science, Religious Studies, and History of Science.
The call for papers is available at:
http://ccat.sas.upenn.edu/affinities/
Inscriptions / Transgressions: Kunstgeschichte und Gender Studies
Die Vereinigung Kunsthistorikerinnen und Kunsthistoriker der Schweiz (VKKS/ASHHA) veranstaltet in Zusammenarbeit mit dem Institut Cultural Studies der Hochschule für Gestaltung und Kunst Zürich (HGKZ) sowie dem Schweizerischen Institut für Kunstwissenschaft in Zürich/Lausanne (SIK) und dem Musée cantonal des beaux-arts in Lausanne am 14./15. Oktober 2005 eine Tagung zu Gender Studies. Anlass dafür bietet die Retrospektive der Genfer Künstlerin Alice Bailly, eine Wegbereiterin des Kubismus in der Schweiz. Veranstaltungsort: Musée cantonal des beaux-arts Lausanne, Aula du Palais de Rumine 14./15. Oktober 2005. Zie voor meer informatie de website www.visuelecultuur.nl.
Intersections: Yearbook for Early Modern Studies 6 (2006): Representations of animals in early modern Europe
In the humanities, early modern zoology is still a little disclosed field of research. Therefore volume 6 of Intersections intends to present a discussion of the representation of animals in literary, pictorial and scholarly discourses, set against the background of the historical and material context of early modern Europe. How does man define his relation to the animal world? Which aspects are considered important, which are suppressed? Which scholarly, literary and pictorial conventions (rules of discourse) and parameters are involved in texts on and images of animals? How do such scholarly and literary conventions and preoccupations influence the ways in which animals are represented?
In particular, contributions that cut across different areas of research or that trace long trends, and illuminate the different modes and functions of such representations are preferred. The following matters are of special interest: the modification of old systems of classification and the creation of new ones, the development of anatomy and the discovery of the microscope, the increased interest in insects, scientific registration and artistic rendering of the fauna of the new world, the creation and organization of zoological collections and menageries as precursors of the present day zoos, the relative position of man and animal in divine creation, changing ideas about the presence of a soul in animals, the changing perceptions of man's right and duty towards animals. Another field of inquiry is the extent to which scientific material and historical principles have influenced the representation of animals in literary and pictorial discourses.
The volume is scheduled to appear in 2006. Proposals, about 300 words, should be sent to before june 15th 2004 to: Karl Enenkel, Institute of Classical Studies, Department of Latin and Neo-Latin Literature, University of Leiden, P.O.Box 9515, 2300 RA Leiden. E-mail: K.A.E.Enenkel@let.leidenuniv.nl. For more information on this volume please contact Karl Enenkel.
Inspiration of Astronomical Phenomenon Conference
Proposal Deadline: December 31, 2004. Conference Dates: June 26 – July 1, 2005. Conference Location: Chicago
Proposals are invited for conference presentations at the Fifth International Conference on the Inspiration of Astronomical Phenomenon (INSAP). INSAP conferences explore the rich and diverse ways in which people of the past and present incorporate astronomical events into literary, visual, and performance arts. This emphasis distinguishes INSAP from other conferences that focus on archeoastronomy, ethnoastronomy, or cultural astronomy. INSAP provides a mechanism for a broad sampling of artists, writers, musicians, historians, philosophers, scientists, and others to talk about the diversity of astronomical inspiration.
We especially invite presentations on the inspiration of art produced for public spaces, including planetaria. Proposals relating to North American arts and modern astronomy are also encouraged. Artists are encouraged to submit proposals for presentations or exhibitions within a planetarium theater or in one of the gallery spaces reserved for the conference (these proposals may include up to five image attachments). Forms and further information are available on the INSAP website: www.adlerplanetarium.org/INSAPV.
Congressen
Paashaas en Co. in Nederland. Alledaagse mythologie en feestcultuur
Op vrijdag 10 december 2004 wordt op het Meertens Instituut in Amsterdam een interdisciplinair symposium gehouden over het thema ‘figuren uit de alledaagse mythologie en hun betekenis in de Nederlandse feestcultuur’. ‘Alledaagse mythologische figuren’ is een door de Duitse etnoloog Gottfried Korff gegeven verzamelnaam aan fictieve personen en dieren, zoals de paashaas, de kerstman, de ooievaar, sinterklaas, Zwarte Piet. Deze figuren ontstonden aan het eind van de 18e eeuw of kregen, indien al bestaand, sindsdien een nieuwe betekenis. Beeldcultuur, vertelcultuur en feestcultuur beïnvloedden elkaar daarbij wederzijds. In de zich vormende burgerlijke gezinscultuur werden kinderen tijdens huiselijke geschenkrituelen burgerlijke kernwaarden (goed en kwaad, ijver en luiheid, orde en regelmaat, enz.) aangeleerd die gesymboliseerd waren in de eigenschappen van de figuren. Deze veranderden in de loop van de 19e en 20e eeuw in uiterlijke vorm, functie en betekenis, terwijl ook nieuwe figuren ontstonden zoals Abraham of Sara en Ronald Macdonald. Tot op de dag van vandaag spelen deze figuren een belangrijke rol in de feestcultuur. Op het symposium zullen onderzoekers uit verschillende vakgebieden vanuit hun specifieke bronnenexpertise (zoals kinderboeken, tijdschriften, internet) een bijdrage leveren. Het symposium heeft tot doel: uitwisseling van onderzoeksresultaten, stimuleren van discussie en bijdragen aan theorievorming. Vragen die aan de orde zullen komen, zijn bijvoorbeeld:
Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen deze figuren in hun iconografie, toegedichte eigenschappen en rol in de feestcultuur in het algemeen?
Welke wisselwerkingen hebben zich bij de vorm- en betekenisgeving aan deze figuren voorgedaan tussen beeld-, vertel- en rituele cultuur?
Welke betekenissen werden aan de alledaagse mythologische figuren toegekend door verschillende groeperingen (maatschappelijk, religieus, geografisch)?
Hoe keek men in Nederland aan tegen figuren ontstaan in het buitenland, hoe en waarom werden ze overgenomen, aangepast of afgewezen?
Hoe komt het dat sommige feesten geen ‘feestfiguur’ tot zich getrokken hebben, of slechts in beperkte mate?
Welke tendensen zijn er te constateren in de hedendaagse belangstelling voor mythologische figuren en hoe zijn deze te verklaren?
Het symposium is gericht op onderzoekers en belangstellenden in de (kunst- en literatuur) geschiedenis en in de sociaalculturele wetenschappen. Toegang is gratis. In verband met de beschikbare ruimte graag tevoren aanmelden. Het exacte programma wordt over enige tijd bekendgemaakt op de website van het Meertens Instituut: www.meertens.nl. Voor meer informatie kunt u ook contact opnemen met john.helsloot@meertens.knaw.nl of eveline.doelman@meertens.knaw.nl.
La Société française de photographie: une collection, une culture
Journée d’étude dans le cadre de la célébration du cent-cinquantième anniversaire de la Société française de photographie. 15 décembre 2004, Petit Auditorium, Bibliothèque François-Mitterrand, BnF - Site Tolbiac, 75013 Paris.
Das Bild in der Wissenschaft
15.-17.12. im Hamburger Bahnhof, Berlin.
Eine eranstaltung des Kunsthistorischen Instituts der FU Berlin in Zusammenarbeit mit der VolkswagenStiftung. Naturwissenschaftler, Wissenschaftsge-schichtler, Sprachwissenschaftler und Kunsthistoriker wollen ueber den Bildbegriff, ueber Nutzung, Verstaendnis und Interpretation der Bilder in bildgeleiteten Wissenschaften diskutieren. Die Naturwissenschaften agieren mehr und mehr mit computergenerierten Bildern, brauchen das Bild zur Veranschaulichung - ohne eigentlich ueber den Status der Bilder zu reflektieren, die häufig genug nicht einer verifizierbaren Wirklichkeit entsprechen. Ort und Funktion der Bilder sind zu befragen. In den einzelnen Sektionen werden die Redner 20-minuetige Statements aus der Perspektive ihres jeweiligen Faches abgeben, zugespitzt auf die Fragestellung der jeweiligen Sektion. Die Sektion 1 wird Grundsatzerklaerungen liefern. Eroeffnet wird das Symposium am 15.12. um 19 Uhr durch einen Vortrag und eine Performance der New Yorker Kuenstlerin Suzanne Anker zu bioethischen Perspektiven.
Genaues Programm unter: http://www.fu-berlin.de/kunstgeschichte/aktuelles/FBBildWissen.pdf. Informationen: FU Berlin, Kunsthistorisches Institut, Prof. Dr. W. Busch, Koserstr. 20, 14195 Berlin. E-Mail: wbusch@zedat.fu-berlin.de
Der imperfekte Künstler - der defekte Autor
Neue Aspekte zur Männlichkeitsforschung in den Künsten. Cottbus, 17-18 Dec 2004. Eine Veranstaltung des LS Kunstgeschichte der BTU Cottbus in Kooperation mit der Heron Buchhandlung Cottbus.
Die Männlichkeitsforschung hält Einzug in die Kunstgeschichte. Neben den bereits behandelten Themen der Künstlermythen und Männlichkeitsbilder richtet sich das Augenmerk nun auf den Künstler als "Autor". Dieser definiert sich in den Künsten über ein Wertesystem, das dem "männlichen Protagonisten" angehört und seit der Renaissance den auratischen, endlos kreativen Schöpfer meint, dem sich in der Moderne das "verkannte Genie" und in der Postmoderne "der verschwundene Autor" hinzugesellten. Die Tagungsbeiträge werfen einen Blick hinter dieses Konstrukt, das alles ausblendet, was den genannten "Qualitäten" entgegensteht. Am Beispiel anerkannter Persönlichkeiten aus den Bereichen der bildenden Kunst, des Films, der Musik und Literatur der frühen Moderne bis heute - von Goya über Schumann bis Kippenberger und Stuckrad-Barre - wird ermittelt, wie sich das jeweilige Autorschaftsbild tatsächlich zusammenfügt; wie Werk, Biographie, Rezeption, utobiographisches Handeln, Selbst- und Fremdmystifizierung ineinander verzahnt sind. Die besondere Aufmerksamkeit gilt dabei dem Imperfekten und dem Defekten, die als "Negativwerte" unbemerkt oder beabsichtigt in die hier betrachteten "Künstlerbilder" eingeschrieben worden sind. Zu fragen wird sein, inwieweit gerade sie der Aufrechterhaltung des Künstlerimages dienen oder es letztendlich doch konterkarieren. Hauptverantwortliche und Kontakt: Dr. Carola Muysers, LS Kunstgeschichte, BTU Cottbus, LG 2d/115, 03046 Cottbus, +49-355-692989.
AAH: Session Narrative in 19th-century art
Session organiser: Dr Nina Lübbren. This session is part of 'Conception: Reception', the Annual Conference of the Association of Art Historians (AAH), University of Bristol, UK, 31 March - 2 April 2005. Narrative was central to much 19th-century art and art reception. Artists told stories in their pictures; viewers told their own stories in response to visual cues; critics debated what were the best modes of telling a story via an image; and 20th-century art historians went on to denigrate the whole enterprise as 'theatrical' and 'anecdotal'. This session revisits the narrative richness of 19th-century art and seeks to open out the debate beyond the familiar polarities of academic vs avantgarde, literary vs art-pour-l'art, France vs rest-of-world. The period covered is the 'long' 19th century (1789-1917). Aspects to be discussed include: the applicability of text-based narratological models for the analyses of visual imagery, the reception of narrative images by popular audiences, the relationship of painting / film /illustration / comic strips, the relationship of literature / drama /popular literature to visual art, narrative and sculpture, the question whether visual narratives in this period were dependent on texts or developed their own independent language, modernity and narration, modernism and narration, non-narrative forms of art and their relationship to visual narratives, innovation and tradition in 19th-century pictorial narratives, the development and evolution of visual narrative throughout the century -- and, finally, how any of these issues were addressed and debated by contemporary 19th-century artists and commentators.
Literatuur
In deze rubriek worden nieuwe titels op het terrein van visuele cultuur gesignaleerd. Bijdragen kunnen gestuurd worden aan Arno Witte.
Kritikos: an international and interdisciplinary journal of postmodern cultural sound, text and image
ISSN:1552-5112, http://garnet.acns.fsu.edu/~nr03/
Dit is een nieuw refereed webmagazine, dat zichzelf als volgt omschrijft: ‘The purpose of the journal is to publish work that materializes theoretical and artistic renderings of, and practical approaches to culture. In particular, Kritikos seeks to publish work that is focused upon the currency of the postmodern period.’ Voor dit tijdschrift is men actief op zoek naar bijdragen in de vorm van teksten en andere formaten.
Peter Stewart: Statues in Roman Society. Representation and Response (= Oxford Studies in Ancient Culture and Representation)
Oxford: Oxford University Press 2003, XVI + 333 S., 48 illus., ISBN 0-19-924094-9, GBP 65,00. Dit boek gaat in op de reacties van de antieke romeinen op beelden die in openbare ruimte stonden opgesteld. Hierbij worden door de auteur zowel portretten als andere genres in ogenschouw genomen.
Anne Dreesbach / Helmut Zedelmaier (Hg.): "Gleich hinterm Hofbräuhaus waschechte Amazonen". Exotik in München um 1900
München / Hamburg: Dölling und Galitz 2003, 319 S., 30 Farb-, 111 s/w-Abb., ISBN 3-935549-77-6, EUR 24,80. In dit boek bevat een aantal opstellen waarin de representatie van exotisme in de kunsten in het algemeen aan de orde komt, in de periode tussen 1880 en 1920. Dit wordt gedaan vanuit verschillende invalshoeken: geschiedenis, kunst-, literatuur-, theater- en dans-wetenschappen.
Te verschijnen in 2005: Encyclopedia of 19th-Century Photography
The Encyclopedia of 19th-Century Photography, to be published by Routledge, an imprint of Taylor and Francis, London, will offer contributions from a variety of academic backgrounds, including the fine arts, social history, and the history of technology. A three-volume reference of international scope, the encyclopedia brings together information and the latest scholarship on the art and science of photography up to 1900. Edited by Pamela G. Roberts, formerly Curator of the UK’s Royal Photographic Society, the encyclopedia presents 650 main entries of 1,000 to 5,000 words on individuals, equipment and techniques, artistic movements and criticism, development of the commerce of photography, types of photography, and survey articles on the development of photography within individual countries. An appendix of brief entries on minor and emerging figures is included.
Laatste wijziging: 07/ 10/ 2010
Admin
